ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΑΜΦΙΩΝ

αναρτήθηκε σε: ΨΥΧΩΦΕΛΗ ΚΕΙΜΕΝΑ | 0

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

Ο λόγος, γιά τόν οποίο η Εκκλησία μας δέχθηκε τή μουσική στή λατρεία Της, καί μάλιστα τήν συγκεκριμένη μουσική, είναι γιά νά μαλακώσει τίς ψυχές τών ανθρώπων, νά τίς καλλιεργήσει καί τότε ο σπόρος τών λόγων νά βρίσκει πρόσφορο έδαφος καί νά καρποφορεί. Υπό αυτήν λοιπόν, τήν έννοια δέν μπορούμε νά αλλάξουμε ούτε τά λόγια τών ύμνων καί τών τροπαρίων, ούτε τή μουσική διότι καί τά δύο είναι θεόπνευστα καί προέρχονται από τίς γραφίδες αγίων ανθρώπων πού ήσαν «πλήρεις Πνεύματος αγίου», καί η Εκκλησία ως Σώμα Χριστού τά δέχθηκε ως κατάλληλα γιά τή λατρεία τού Θεού καί τά καθηγίασε. Εξ άλλου πολλά είναι τά θαύματα καί οι αποκαλύψεις τού Θεού σχετικώς μέ τήν εκκλησιαστική μουσική καί θά αρκεσθούμε νά αναφέρουμε ότι καί ο Τρισάγιος ύμνος καί τό «Άξιόν εστιν» όχι απλώς είναι ύμνοι θεόπνευστοι, όπως όλοι οι ύμνοι τής κοινής λατρείας, αλλά καί τούς μάθαμε από τούς ίδιους τούς Αγγέλους. Πολλές φορές άλλωστε ο Θεός όχι μόνο φώτισε τούς αγίους νά γράψουν λόγια καί μουσική αλλά καί τούς επήνεσε ψάλλοντας όπως έκανε η Παναγία στόν άγιο Ιωάννη τόν Κουκουζέλη.

Ο ΑΜΒΩΝΑΣ

Ο Άμβωνας, συμβολίζει τόν αποκυλισθέντα λίθο τού μνήματος πάνω από τόν οποίο ο άγιος Άγγελος μετέδωσε τό χαρμόσυνο μήνυμα τής Αναστάσεως τού Κυρίου όπως ακριβώς οι ιερείς καί οι διάκονοι καί διαβάζοντας τό Ευαγγέλιο καί κηρύττοντάς Το μεταφέρουν ακριβώς τό ίδιο μήνυμα. Πρέπει επίσης νά γνωρίζετε ότι ο άμβωνας είχε παλαιότερα τή θέση του στό κέντρο τού ναού καί από εκεί διαβαζόταν, εμμελώς πάντα, σύμφωνα μέ τά όσα είπαμε γιά τό ρόλο τής μουσικής, καί τό εωθινό ευαγγέλιο πού έχει περιεχόμενο σχετικό μέ τίς εμφανίσεις τού Χριστού μετά τήν Ανάσταση. Τό εωθινό Ευαγγέλιο σήμερα αναγινώσκεται εμμελώς στό δεξιό μέρος τής αγίας Τραπέζης επειδή ακριβώς ο άγγελος εκάθισεν εις τό δεξιόν μέρος τού μνήματος καί η αγία Τράπεζα συμβολίζει τόν Πανάγιο Τάφο τού Χριστού.

ΤΑ ΕΞΑΠΤΕΡΥΓΑ

Τά εξαπτέρυγα συμβολίζουν τά εξαπτέρυγα Σεραφείμ, ένα από τά εννέα τάγματα τών Αγγέλων, αλλά καί όλες τίς αγγελικές δυνάμεις πού συνοδεύουν στήν είσοδο τού Ευαγγελίου καί συλλειτουργούν μέ τόν ιερέα αφού μάλιστα αυτό παρακαλεί μυστικώς καί ο ίδιος («ποίησον σύν τή εισόδω ημών είσοδον αγίων αγγέλων γενέσθαι..») καί πού δορυφορούν καί περικυκλώνουν τόν Βασιλέα τών όλων κατά τή Μεγάλη Είσοδο. Παλαιότερα τά εξαπτέρυγα δέν κατασκευάζονταν από μέταλλο αλλά από ύφασμα καί τά χρησιμοποιούσαν οι διάκονοι γιά νά διώχνουν, κουνώντας τα, τυχόν έντομα πάνω από τό άγιο Ποτήριο.

ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΟΤΗΡΙΟ

Τό άγιο Ποτήριο συμβολίζει τό ποτήριο τού μυστικού δείπνου.

ΤΟ ΑΓΙΟ ΔΙΣΚΑΡΙΟ

Τό άγιο δισκάριο τόν ουρανό, γι αυτό είναι καί στρογγυλό καί κρατεί τόν Δεσπότη τού ουρανού, όπως λέει ο άγιος Συμεών Θεσσαλονίκης, αλλά καί τήν Εκκλησία πάνω στήν οποία τοποθετεί ο λειτουργός ιερεύς κατά τήν ακολουθία τής προθέσεως όλα τά μέλη Της δηλαδή τόν Χριστό, ως Κεφαλή, βγάζοντας από τό πρόσφορο τό κεντρικό τμήμα του πού λέει ΙηΣούς ΧριΣτός ΝΙΚΑ, τήν Θεοτόκο πού τήν τοποθετεί στό δεξιό μέρος τού Χριστού βγάζοντας από τό πρόσφορο τήν τριγωνική μερίδα πού γράφει Μήτηρ Θεού, τίς εννέα κατηγορίες τών αγίων βγάζοντας από τό πρόσφορο τά εννέα μικρά τριγωνάκια ένα γιά κάθε κατηγορία (1. Άγγελοι, 2. Πρόδρομος καί Προφήτες, 3. Απόστολοι καί ισαπόστολοι, 4. Ιεράρχες, 5. Μάρτυρες, 6. Όσιοι, 7. Ανάργυροι, 8. Θεοπάτορες Ιωακείμ καί Άννα καί εορτάζοντες τήν ημέρα πού επιτελείται η Θ. Λειτουργία άγιοι, 9. Άγιος τού οποίου τελούμε τή Λειτουργία δηλαδή Ιωάννης Χυσόστομος ή Μ. Βασίλειος) καί τέλος όλους τούς ζώντες αλλά καί κεκοιμημένους Ορθοδόξους, κανονικά Βαπτισμένους καί Μυρωμένους Χριστιανούς, οι οποίοι μάλιστα δέν έχουν αρνηθεί τήν πίστη τους φανερά (ένταξη σέ αίρεση, αποδοχή επίσημα δοξασιών όπως τής αστρολογίας, πολιτικός γάμος, δήλωση γιά καύση τού σώματος μετά θάνατον, αυτοκτονία κ.ά.), διότι μόνον αυτοί είναι μέλη τού Σώματος τού Χριστού, μέλη τής Εκκλησίας.

Η ΑΓΙΑ ΛΑΒΙΔΑ

Η λαβίδα συμβολίζει τή λαβίδα μέ τήν οποία τό Σεραφείμ έδωσε στόν Ησαΐα ένα αναμμένο κάρβουνο στό στόμα. Κάρβουνο αναμμένο είναι καί τό Δεσποτικό Σώμα τό οποίο μέ τή λαβίδα (τό κουταλάκι) μάς μεταδίδει ο ιερεύς καί τούς μέν καταλλήλως προετοιμασμένους θερμαίνει καί φωτίζει τούς δέ αναξίως προσερχομένους καταφλέγει.

Ο ΑΓΙΟΣ ΑΣΤΕΡΙΣΚΟΣ

Ο αστερίσκος συμβολίζει τό άστρο τής Βηθλεέμ αλλά καί τό στερέωμα τού ουρανού, έχει δέ καί πρακτική σημασία ώστε τά καλύμματα νά μή έρχονται σέ επαφή μέ τά μέρη τού άρτου πού βρίσκονται επάνω στόν δίσκο.

ΤΑ ΑΓΙΑ ΚΑΛΥΜΑΤΑ

Τά καλύμματα συμβολίζουν καί τά σπάργανα τού Χριστού μέ τά οποία τόν τύλιξαν μετά τή Γέννηση αλλά καί τά σάβανα μέ τά οποία τόν τύλιξαν μετά τή Σταύρωση καί αυτό γιατί η κόγχη τής αγίας Προθέσεως συμβολίζει καί τό σπήλαιο τής Γεννήσεως (από τή Γέννηση ξεκινά τό έργο τής Θείας Οικονομίας, όπως από τήν Πρόθεση ξεκινά η Θεία Λειτουργία πού είναι τό ίδιο τό σχέδιο τής Θείας Οικονομίας) καί τό μνημείο τής ταφής όπου μέ τήν Ανάσταση καί τήν Ανάληψη, πού ακολουθεί, τελειώνει τό σχέδιο τής Θείας Οικονομίας καί αυτή η Θεία Λειτουργία. Γιά τό λόγο αυτό έχουν σχήμα σταυρού αφού όλο τό σχέδιο τής Οικονομίας στηρίζεται στό Σταυρό καί τήν Ανάσταση.

Ο ΑΕΡΑΣ

Ο αέρας είναι ένα ορθογώνιο ύφασμα μέ δύο κορδέλες στήν άκρη, τό οποίο καλύπτει ταυτόχρονα καί τά δύο σκεύη (Ποτήριο – Δισκάριο) καί συμβολίζει ό,τι καί τά καλύμματα καί επί πλέον τή φωτεινή νεφέλη τού όρους Θαβώρ ή καί τό καταπέτασμα πού χώριζε, στήν εποχή τής Παλαιάς Διαθήκης, τά Άγια τών Αγίων.

Η ΑΓΙΑ ΛΟΓΧΗ

Η λόγχη, μικρό μαχαιράκι σέ σχήμα λόγχης, συμβολίζει τή λόγχη μέ τήν οποία ένας από τούς στρατιώτες, τούς παρευρισκομένους στή Σταύρωση, ένυξε τήν πλευρά τού Χριστού γιά νά διαπιστώσει άν ζεί καί τότε βγήκε αίμα καί ύδωρ.

ΤΟ ΘΥΜΙΑΤΟ

Τό θυμιατό μέ τίς τέσσερις αλυσίδες συμβολίζει τούς τέσσερις Ευαγγελιστές, μέ τά δώδεκα κουδουνάκια τούς Αποστόλους, τό κήρυγμα τών οποίων ακούστηκε σέ όλη τήν Οικουμένη, μέ τή βάση του τήν Παναγία πού δέχθηκε στά σπλάχνα της τό Χριστό χωρίς νά καεί, ο Οποίος συμβολίζεται μέ τό αναμμένο κάρβουνο. Τό θυμίαμα τέλος συμβολίζει τήν προσευχή πού ανέρχεται πρός τόν ουρανό, ή τήν ψυχή πού όταν θερμαίνεται από τήν πίστη ανίσταται καί γεμίζει μέ τά χαρίσματα τού αγίου Πνεύματος πού συμβολίζονται μέ τήν ευωδία τού θυμιάματος.

ΤΑ ΦΩΤΑ ΤΟΥ ΝΑΟΥ

Τά δέ φώτα τού ναού συμβολίζουν τούς αστέρες αφού κρέμονται από τόν ουρανό (τόν τρούλο) αλλά καί τούς αγίους, μπορούν δέ ανάλογα μέ τό τί είδους φώτα είναι νά συμβολίζουν καί άλλα πράγματα. Τά όρθια φώτα γιά παράδειγμα συμβολίζουν τή στήλη πυρός τής Παλαιάς Διαθήκης, τά τρίφωτα τήν Αγία Τριάδα, τά επτάφωτα τά χαρίσματα τού Αγίου Πνεύματος, τά δωδεκάφωτα τούς αγίους Αποστόλους κ.ά. Τά φώτα όμως, πρέπει νά πούμε, σώζουν καλύτερα τούς συμβολισμούς τους καί βοηθούν καί τήν ψυχή νά κατανυχθεί όταν είναι φυσικά, όπως στά περισσότερα από τά μοναστήρια μας, δηλαδή αποτελούμενα από κεριά καί κανδήλια πού καίνε καί όχι τεχνητά πού προέρχονται δηλ. από ηλεκτρικό ρεύμα.

ΤΑ ΚΕΡΙΑ

Τά κεριά είναι μία προσφορά πρός τόν Θεό από αυτά τά υλικά αγαθά πού ο ίδιος μάς δίνει (τά Σά εκ τών Σών) καί συμβολίζουν τό εύπλαστο καί μαλακό τής ψυχής αλλά καί τήν ενωτική δύναμη τού αγίου Πνεύματος διότι τά κεριά κατασκευάζονται, έτσι τουλάχιστον θά έπρεπε, από τό αγνό κερί πού φτιάχνει η μέλισσα, η οποία γιά νά παρασκευάσει τό κερί μαζεύει τή γύρη από διάφορα λουλούδια. Γιά τό λόγο αυτό τό κερί μάς θυμίζει καί τήν εργατικότητα τής μέλισσας αλλά καί τό γεγονός ότι μαζεύει ό,τι καλό καί απορρίπτει ό,τι ρυπαρό. Θυμίζει επίσης τό κερί τόν τρόπο μέ τόν οποίο τό Πύρ, η Θεότητα δηλαδή, ενώνεται μέ τήν εύπλαστη ψυχή καί τή μαλακώνει αλλά καί τή φωτίζει καί τήν ίδια καί όλους όσοι έρχονται σέ κοινωνία μαζί της.

ΤΟ ΛΑΔΙ

Τό λάδι συμβολίζει τό άπειρο έλεος τού Θεού, αλλά καί τά κανδήλια συμβολίζουν τήν Εκκλησία πού είναι μεταδοτική Θείου ελέους καί φωτιστική. Συμβολίζουν βέβαια όπως είπαμε καί τά κεριά καί τό λάδι πάνω στούς πολυελέους ή μπροστά από τίς εικόνες τών αγίων τούς ίδιους τούς αγίους πού τό Φώς τους έλαμψε, κατά τό λόγο τού Κυρίου, «έμπροσθεν τών ανθρώπων, όπως ίδωσι τά καλά έργα καί δοξάσωσι τόν Πατέρα τόν εν τοίς ουρανοίς». Υπάρχουν πολλοί λόγοι γιά τούς οποίους πρέπει οι Ορθόδοξοι νά ανάβουμε τό καντήλι όπως γιά παράδειγμα γιά νά μάς θυμίζει τήν ανάγκη γιά προσευχή, γιά νά φωτίζει τό χώρο καί νά διώκει τό σκότος όπου επικρατούν οι δυνάμεις τού κακού, γιά νά μάς θυμίζει ότι ο Χριστός είναι τό μόνο αληθινό Φώς καί η πίστη σέ Αυτόν είναι Φώς, γιά νά μάς θυμίζει ότι η ζωή μας πρέπει νά είναι φωτεινή, γιά νά μάς θυμίζει ότι όπως τό καντήλι απαιτεί τό δικό μας χέρι γιά νά ανάψει έτσι καί η ψυχή απαιτεί τό χέρι τού Θεού, τή Χάρη Του δηλαδή, γιά νά μάς θυμίζει ότι πρέπει τό θέλημά μας νά καεί και νά θυσιαστεί γιά τήν αγάπη πρός τό Θεό κ.ά. Εννοείται, βέβαια, ότι όπως τό κερί γιά νά αποτελεί πραγματική προσφορά πρέπει νά είναι γνήσιο έτσι καί τό λάδι τών καντηλιών πρέπει νά είναι ελαιόλαδο καί μάλιστα όσο τό δυνατόν καλύτερης ποιότητος. Άλλωστε ο Κύριος προσευχήθηκε στόν κήπο τών Ελαιών καί ο ναός μέ τά κανδήλια μετατρέπεται σέ νέο κήπο καί ελέους (λαδιού) καί Ελέους Θεϊκού.

ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ

Οι εικόνες δέ συμβολίζουν τίποτα, αλλά απλώς αναπαριστούν είτε τά πρόσωπα πού εικονίζουν, τό Χριστό, τήν Παναγία τούς αγίους, είτε τά γεγονότα καί δηλώνουν τήν παρουσία όλων τών προσώπων, όλων τών αγίων μέσα στή λατρευτική ζωή αλλά καί κηρύττουν όλο τό σχέδιο τής Θείας οικονομίας μέ τήν αναπαράσταση τών γεγονότων διότι οι εικόνες είναι «τά βιβλία τών αγραμμάτων». Οι πιστοί καλούνται νά μιμηθούν τά εικονιζόμενα πρόσωπα καί νά βιώσουν τά γεγονότα τά οποία βλέπουν ή νά διδαχθούν από αυτά. Οι πιστοί επίσης προσκυνούν, όχι λατρευτικά, αλλά τιμητικά τίς εικόνες αποδίδοντας τήν τιμή όχι φυσικά στήν ίδια τήν εικόνα, στό υλικό ή τήν τέχνη, αλλά στό εικονιζόμενο πρόσωπο.

ΤΑ ΑΜΦΙΑ ΤΩΝ ΙΕΡΕΩΝ

Τά άμφια τών ιερέων είναι συνήθως πολυτελή ακριβώς διότι στή λατρεία τού Θεού διαλέγουμε νά δώσουμε καί ό,τι καλύτερο έχουμε. Άν κανείς διαβάσει τίς εντολές τού Θεού καί τίς οδηγίες γιά τό πώς θά κατασκευασθούν καί ο ναός αλλά καί τά αρχιερατικά άμφια τού Ααρών, στήν Παλαιά Διαθήκη, τότε θά μείνει έκπληκτος από τήν πολυτέλεια πού ζητεί ο Θεός, από τήν ακρίβεια τών οδηγιών Του ακόμα καί γιά τήν πιό μικρή καί ασήμαντη, όπως ίσως θά φαινόταν σέ μάς λεπτομέρεια καί από τήν απολυτότητά Του στήν εφαρμογή τών οδηγιών αυτών. Αξίζει νά αναφέρουμε ότι ο Θεός ζητά ακόμα καί τά καρφιά πού θά χρησιμοποιηθούν νά είναι χρυσά.Αυτό βέβαια σέ καμία περίπτωση δέ δικαιολογεί τή σπατάλη εκατομμυρίων, ή τήν ύπαρξη δεκάδων πολυτελών ιερατικών στολών. Απλώς θά πρέπει νά μή χρησιμοποιούμε γιά τή λατρεία τού Θεού, γιά τήν οποία προορίζονται καί τά άμφια, ό,τι ευτελέστερο καί περιττό ή κακόγουστο, ό,τι απλώς μάς περισσεύει. Άς δούμε όμως εν περιλήψει τό συμβολισμό τών αμφίων κάθε βαθμού.

ΤΟ ΑΝΤΕΡΙ

Ένδυμα των Κληρικών και Μοναχών, το οποίο καλύπτει το σώμα τους πριν από το ράσο. Λέγεται και ζωστικό. Το λέντιον ή ζωστικό,ή αντερί το οποίο είναι μαύρο χρώματος συμβολίζει το χιτώνα της ευφροσύνης και της αγαλλιάσεως αντί της γυμνώσεως και της καταισχύνης την οποία φορέσαμε με την παρακοή μας και αντί της φθοράς και του θανάτου που μας προξένησε αυτή η παρακοή και την οποία φθορά αναιρεί το μοναχικό σχήμα με την υπακοή και τον ενάρετο βίο. Ο χιτώνας αυτός ονομάζεται χιτώνας δικαιοσύνης γιατί η λέξη δικαιοσύνη σημαίνει κάθε αρετή, και ο κληρικος  φορώντας το οφείλει να γίνει πρόθυμος για κάθε αρετή. Μάλιστα το μαύρο χρώμα του σημαίνει ότι θα πρέπει να είναι πάντοτε οχυρωμένος με το πένθος για την αμαρτία και την ξενιτιά του κόσμου.

ΤΟ ΣΤΙΧΑΡΙΟ

Τό στιχάριο είναι ποδήρης χιτώνας τόν οποίο φορούν οι φορείς καί τών τριών βαθμών τής ιερωσύνης (διάκονος, πρεσβύτερος, επίσκοπος) συμβολίζει τήν αγνότητα καί τήν πνευματική χαρά, αλλά καί τό καθαρό καί αμόλυντο τής ιερατικής τάξεως.

ΤΟ ΟΡΑΡΙΟ

Τό οράριο είναι μιά ταινία υφάσματος πού κρέμεται από μπροστά καί στό πίσω μέρος τού αριστερού ώμου τού διακόνου καί συμβολίζει τά φτερά τών Αγγέλων καί γιά τό λόγο αυτό παλαιότερα, μερικές φορές ακόμα καί σήμερα, ανέγραφε τή φράση «Άγιος, Άγιος, Άγιος Κύριος Σαβαώθ πλήρης ο ουρανός καί η γή τής δόξης Σου».

ΤΑ ΕΠΙΜΑΝΙΚΑ

Τά επιμανίκια, τά οποία είναι δύο καί δένονται στά χέρια καί τών τριών ιερατικών βαθμών, συμβολίζουν τή δημιουργική χείρα τού Θεού καί θυμίζουν ταυτόχρονα ότι ο λειτουργός δανείζει απλώς τά χέρια του γιά νά λειτουργήσει ο ίδιος ο Χριστός. Συμβολίζουν ακόμα καί τίς χειροπέδες μέ τίς οποίες έδεσαν τό Χριστό καί παλαιότερα ήταν άμφιο μόνο αρχιερατικό.

ΤΟ ΕΠΙΤΡΑΧΗΛΙΟ

Τό επιτραχήλιο είναι τό χαρακτηριστικό άμφιο τού δευτέρου βαθμού τής ιερωσύνης, τού πρεσβυτέρου, καί αποτελείται από δύο λωρίδες πού κρέμονται από τόν τράχηλο (επι τραχήλιο) τού ιερέως. Είναι στήν πραγματικότητα τό ίδιο άμφιο μέ τό οράριο γιαυτό καί παλαιότερα κατά τή χειροτονία από διάκονο σέ πρεσβύτερο ο χειροτονών επίσκοπος δέν έδιδε άλλο επιτραχήλιο στό νέο ιερέα αλλά απλώς έφερνε τό πίσω μέρος τού οραρίου μπροστά στό δεξιό ώμο. Συμβολίζει τήν εξουσία τήν οποία έπαιρναν οι βασιλείς καί οι ιερείς στήν Παλαιά Διαθήκη μέ τή χύση λαδιού επί τής κεφαλής, συμβολίζει, δηλαδή, καί αναπαριστά αυτό τό λάδι πού τρέχει πάνω στόν ιερέα, τήν ιερατική εξουσία πού ο Θεός τού έδωσε. Τά κρόσια πού κρέμονται από τό επιτραχήλιο συμβολίζουν τίς ψυχές τών ανθρώπων οι οποίες είναι κυριολεκτικά κρεμασμένες από τόν τράχηλό του καί γιά τίς οποίες θά λογοδοτήσει, τά δέ επτά κουμπιά πού είθισται νά έχει πάνω συμβολίζουν τά επτά χαρίσματα τού Αγίου Πνεύματος ή καί τά επτά μυστήρια.

Η ΖΩΝΗ

Η ζώνη, τήν οποία φορούν μόνον οι Πρεσβύτεροι καί οι Επίσκοποι θυμίζει ότι ο ιερεύς ετοιμάζεται νά επιτελέσει έργο σπουδαίο καί δύσκολο, τή Θεία Λειτουργία, καί γι αυτό απαιτείται ετοιμότητα καί εγρήγορση. Οι άνθρωποι πάντα, ιδιαίτερα στίς αγροτικές περιοχές, ζώνονταν (έσφιγγαν τή ζώνη τους) γιά νά είναι έτοιμοι γιά τή δουλειά. Συμβολίζει η ζώνη όμως καί τή νέκρωση τής σαρκός καί τών σαρκικών παθών ακριβώς διότι στά επινεφρίδια βρίσκεται η έδρα τών σαρκικών παθών. Γιά τόν ίδιο λόγο καί οι μοναχοί φορούν πάντα δερμάτινη ζώνη.

ΤΟ ΦΕΛΩΝΙΟ

Τό φελόνιο είναι ένας χιτώνας μέ τή μορφή κοντού μανδύα τό οποίο φορούν πλέον μόνον οι πρεσβύτεροι, ενώ παλαιότερα καί οι επίσκοποι, καί συμβολίζει τή χλαμύδα πού φόρεσαν στό Χριστό γιά νά τόν χλευάσουν. Φανερώνεται μέ τόν τρόπο αυτό ότι ο Ιερέας βρίσκεται εις τόπον καί τύπον Χριστού, αλλά καί ότι πρόκειται νά τελέσει καί αυτός τήν ίδια τή θυσία τού Χριστού. Τό γεγονός μάλιστα ότι ο χιτώνας τού Κυρίου ήταν άρραφος θυμίζει καί στόν ιερέα καί στούς πιστούς ότι η Εκκλησία είναι Μία καί δέν πρέπει νά σχίζεται. Ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός μάς πληροφορεί, τέλος, ότι τό φαιλόνιο δέν έχει μανίκια γιά νά θυμίζει στόν ιερέα ότι δέν πρέπει νά ασχολείται μέ κοσμικά πράγματα.

ΤΟ ΕΠΙΓΟΝΑΤΙΟ

Τό επιγονάτιο είναι ένα ύφασμα σέ σχήμα ρόμβου καί κρέμεται από τόν ώμο στούς Πρεσβυτέρους ή, συνήθως, από τό σάκκο στούς επισκόπους. Συμβολίζει τό λέντιο μέ τό οποίο έπλυνε ο Χριστός τά πόδια τών Αποστόλων καί γιά τό λόγο αυτό τό φορεί ο επίσκοπος καί οι ιερείς πού έχουν τιμηθεί μέ κάποιο οφφίκιο (αξίωμα) ακριβώς διότι, κατά τό λόγο τού Χριστού, ο πρώτος πρέπει νά είναι πάντων διάκονος καί νά είναι ως ο έσχατος. Συμβολίζει ακόμα τή Μάχαιρα τού Πνεύματος, ή τήν πνευματική μάχαιρα, τήν εξουσία δηλαδή καί τή χάρη πού έχει ο επίσκοπος καί οι ιερείς. Κατά τόν άγιο Συμεών Θεσσαλονίκης, τέλος, συμβολίζει τή νίκη κατά τού θανάτου.

Ο ΣΑΚΚΟΣ

Ο σάκκος, ο οποίος κάποτε ήταν άμφιο μόνον τού Πατριάρχου, τώρα δέ όλων τών Επισκόπων καί αντικατέστησε τό φελόνιο, σώζει καί τό συμβολισμό τού φελονίου. Επειδή, όμως, έγινε κατ απομίμηση τού αυτοκρατορικού σάκκου συμβολίζει καί θυμίζει ότι ο επίσκοπος στή Λειτουργική Σύναξη τών πιστών βρίσκεται εις τόπον καί τύπον Χριστού. Θυμίζει καί τό βασιλικό αξίωμα τού Χριστού, τό οποίο μαζί μέ τό προφητικό καί ιερατικό έχει ο επίσκοπος. Τά δώδεκα κουδουνάκια πού κρέμονται από τό σάκκο συμβολίζουν τά δώδεκα κουδουνάκια, κατ αντιστοιχία τών φυλών τού Ισραήλ, πού κρέμονταν από τό σάκκο τού Ααρών, καί τούς δώδεκα Αποστόλους καί συνεπώς τό διδακτικό κήρυγμα τού επισκόπου. Όπως, τά κουδουνάκια ακούγονται σέ κάθε κίνηση τού Αρχιερέως μέσα στό ναό, στήν Εκκλησία, έτσι τού θυμίζουν ότι όλη η ζωή του πρέπει νά είναι κήρυγμα γιά τούς πιστούς καί ότι κάθε του πράξη διδάσκει είτε αρνητικά είτε θετικά.

ΤΟ ΩΜΟΦΟΡΙΟ

Τό ωμοφόριο, τό οποίο κρέμεται από τούς ώμους τού επισκόπου καί σταυρώνει μπροστά στό στήθος του, συμβολίζει τό πλανηθέν πρόβατο τό οποίο ο επίσκοπος βρίσκει καί φέρει στούς ώμους καί γι αυτό ο άγιος Συμεών μάς λέει ότι πρέπει νά είναι κατασκευασμένο από μαλλί προβάτου.

Βλέπουμε, λοιπόν, ὅτι τὰ ἄμφια τοῦ μὲν διακόνου εἶναι μόνο τρία, γιὰ τὸ ἱερὸ τοῦ ἀριθμοῦ, πέντε τοῦ πρεσβυτέρου γιὰ τὶς πέντε αἰσθήσεις ποὺ πρέπει νὰ θεραπευθοῦν, καὶ ἑπτὰ τοῦ ἐπισκόπου γιὰ τὴν πληρότητα τοῦ ἀριθμοῦ ποὺ δηλώνει τὴν πληρότητα τῆς ἱερωσύνης. Ὁ ἐπίσκοπος ὅμως φέρει ἐκτὸς ἀπὸ τὰ ἄμφιά του καί:

Η ΜΙΤΡΑ

Τήν μίτρα, πού φέρει στό κεφάλι καί είναι σέ σχήμα τρούλου. Η Μίτρα έχει τήν αρχή της στήν Παλαιά Διαθήκη καί συμβολίζει καί τό ακάνθινο στεφάνι τού Χριστού, δείγμα ότι ο αρχιερέας μαρτυρεί καί σταυρώνεται γιά τό ποίμνιό του καί τήν Αλήθεια. Θυμίζει ακόμα τό αυτοκρατορικό στέμμα αφού ο επίσκοπος βρίσκεται εις τόπον καί τύπον τού Βασιλέως τών Βασιλευόντων Χριστού.

Η ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΡΑΒΔΟΣ

Τήν ποιμαντική ράβδο πού στήν άκρη της έχει ένα δικέφαλο φίδι πού τά κεφάλια του είναι εστραμμένα πρός ένα σταυρό στό κέντρο καί συμβολίζει τήν ποιμαντική εξουσία τού επισκόπου. Γιά τό λόγο αυτό όταν τού δίδεται η ράβδος κατά τή χειροτονία του σέ επίσκοπο, τού τονίζεται ότι στούς μέν ευπειθείς πρέπει νά είναι ράβδος πού θά τούς στηρίζει στούς δέ απειθείς, ανυπάκουους καί περίεργους ράβδος πού θά τούς πονέσει. Αυτό εφήρμοζαν καί ήξεραν όλοι οι Πατέρες όταν γίνονταν τόσο σκληροί καί απόλυτοι απέναντι ακόμα καί σέ βασιλείς καί αυτοκράτορες εν ονόματι όμως τής Αληθείας καί όχι εν ονόματι τών προσωπικών τους επιδιώξεων. Θυμίζει όμως η ράβδος καί τή νίκη τών Ισραηλιτών μέ τό χάλκινο φίδι εναντίον τών φιδιών, τών πειρασμών δηλαδή καί τών ενεργειών τού διαβόλου, πού καλείται ο επίσκοπος, όπως ο Μωυσής νά διώξει από τό ποίμνιό του μέ τή Χάρη τού Σταυρού καί τού σταυρικού, τού ασκητικού δρόμου.

Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΓΚΟΛΠΙΟ

Ο σταυρός καί τό εγκόλπιο πού κρέμονται από τόν τράχηλό του μπροστά στό στήθος ακριβώς διότι εκεί βρίσκεται καί η καρδιά του, θυμίζουν καί στόν ίδιο καί στούς πιστούς ότι πρέπει η καρδιά του νά ανακαινισθεί καί νά καθαρισθεί μέ τή σταυρική καί πάλι Χάρη. Είναι επίσης ο Σταυρός καί τό εγκόλπιο καί μία ομολογία τής πίστεως πού ο αρχιερέας είναι υποχρεωμένος πάντοτε νά κάνει αρχίζοντας από αυτήν τή χειροτονία του κατά τήν οποία απαγγέλλει τό Σύμβολο τής πίστεως ομολογώντας τήν Ορθόδοξη Πίστη καί υποσχόμενος τή διαφύλαξη καί τήρηση τών ιερών Κανόνων τής Εκκλησίας.

Ο ΜΑΝΔΥΑΣ

Ο μανδύας τόν οποίο φορεί όταν χοροστατεί δηλώνει καί αυτός τό βασιλικό του αξίωμα αλλά καί μέ τίς πτυχές πού έχει, φανερώνει τό γεγονός ότι η πνευματική ζωή έχει πολλές πτυχές καί πολλά μέτωπα.

Τέλος, τά δικηροτρίκηρα: τό δικέρι συμβολίζει τίς δύο φύσεις τού Χριστού καί τό τρικέρι τήν Αγία Τριάδα.

Όλα βέβαια τά παραπάνω είναι συμβολισμοί καί προτυπώσεις πού μάς έδωσαν οι Πατέρες τής Εκκλησίας καί μπροστά στίς οποίες κανείς υποκλίνεται. Οι συμβολισμοί αυτοί βοηθούν τόν άνθρωπο νά στρέφει διαρκώς τό λογισμό του πρός πράγματα πολύ ανώτερα από αυτά πού οι σωματικές αισθήσεις βλέπουν καί αντιλαμβάνονται. Έτσι μέσα στή λειτουργική ζωή ο άνθρωπος μαθαίνει πολύ εύκολα, σχεδόν αυτόματα, αυτό πού οι Πατέρες θεωρούν πρώτο βήμα στήν πνευματική ζωή, νά φυλάει δηλαδή τίς πέντε αισθήσεις ώστε τά ερεθίσματα από αυτές νά μήν καταλήγουν σέ λογισμούς κακούς ή καί αδιάφορους, αλλά σέ λογισμούς αγαθούς, πού γίνονται αφορμή γιά κοινωνία μέ τό Θεό.

ΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΜΑΣ
ΕΑΝ ΤΟ ΒΡΗΚΕΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΕΤΟ